Khởi nghiệp từ phòng nuôi cấy mô: Anh nông dân Gia Lai làm chủ công nghệ, thu hơn 4 tỷ đồng mỗi năm
Tại thị xã An Khê (Gia Lai), mô hình khởi nghiệp của anh Thái Xuân Biên đang trở thành câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều nông dân trẻ. Từ một công nhân nhà máy đường, thu nhập bấp bênh, anh Biên đã tự học, tự nghiên cứu và mạnh dạn đầu tư xây dựng phòng nuôi cấy mô giống cây lâm nghiệp – một lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao mà trước đây gần như chỉ nằm trong tay viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp lớn.
Đến nay, cơ sở của anh đã cung cấp hơn 4,5 triệu cây giống keo, bạch đàn cấy mô, đạt doanh thu trên 4 tỷ đồng, góp phần chủ động nguồn giống chất lượng cao cho địa phương và nhiều tỉnh miền Trung – Tây Nguyên.
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
Hành trình bước vào công nghệ cao của một nông dân trẻ
Sau khi rời nhà máy đường vì thu nhập bấp bênh, anh Biên trở về quê sản xuất trên 1,5ha đất gia đình giao lại. Trồng sắn, trồng rau, rồi mô hình gì cũng thử, nhưng “được mùa mất giá” khiến kinh tế vẫn không ổn định.
Khoảng năm 2010, khi phong trào trồng rừng phát triển mạnh, anh nhận thấy nhu cầu cây giống keo, bạch đàn tăng cao nên quyết định mở vườn ươm. Từ 100.000 cây giống đầu tiên, anh thu lãi 70 – 80 triệu đồng. Nhận thấy tiềm năng lớn, anh mở rộng quy mô lên 2–4 triệu cây/năm.
Tuy nhiên, phụ thuộc vào nguồn cây cấy mô từ TP.HCM khiến chi phí cao, vận chuyển xa làm cây yếu, ảnh hưởng đến chất lượng. Chính khó khăn này thôi thúc anh tìm cách tự chủ công nghệ nuôi cấy mô – một quyết định táo bạo đối với một nông dân “tay ngang”.
Tự học – tự nghiên cứu – tự xây phòng nuôi cấy mô
Năm 2020, anh Biên đăng ký khóa học nuôi cấy mô tại Đại học Nông Lâm TP.HCM. Học xong, anh trở về và đầu tư 350m² đất để xây:
2 phòng nuôi cấy mô
2 phòng pha môi trường – chuẩn bị mẫu
1 phòng sinh hóa
Cùng đầy đủ tủ cấy, nồi hấp, thiết bị vô trùng, tủ nuôi sáng…
Sau khi thành thạo kỹ thuật nhân chồi, tạo cây, xử lý mẫu… anh bắt đầu nhân giống keo, bạch đàn. Khâu quan trọng nhất – theo anh Biên – là chọn vật liệu mẹ hoàn toàn sạch bệnh, sinh trưởng khỏe, vì cây mô chỉ tốt khi bộ gen cây mẹ tốt.
Giai đoạn đầu, tỉ lệ sống rất thấp. Anh liên tục vào TP.HCM và Quy Nhơn học thêm, tham gia chuyển giao công nghệ của các trung tâm lớn. Nhờ sự kiên trì, đến năm 2022 anh chính thức làm chủ quy trình, tạo ra cây giống cấy mô chất lượng cao, mạnh khỏe, đồng đều, sạch bệnh.
Công nghệ tạo bước ngoặt – doanh thu bứt phá hàng tỷ đồng
Kể từ khi thành công với phòng mô, anh đã:
Xuất bán 4 triệu cây bạch đàn cấy mô
Xuất bán 500.000 cây keo cấy mô
Doanh thu trên 4 tỷ đồng
Cung cấp giống cho Quảng Bình, Bình Định, Quảng Ngãi và toàn tỉnh Gia Lai
Nhiều hộ dân phản hồi rằng cây cấy mô khỏe, đồng đều, chống sâu bệnh tốt và sinh trưởng vượt trội so với giống giâm hom truyền thống.
Một ưu điểm quan trọng của cây mô là rút ngắn thời gian hoàn chỉnh rừng trồng, tăng năng suất và giúp người dân giảm rủi ro trong sản xuất lâm nghiệp.
Tự chủ nguồn giống – giảm chi phí cho cả địa phương
Theo ông Võ Văn Thanh – Chủ tịch Hội Nông dân xã Song An – việc anh Biên đầu tư phòng nuôi cấy mô đã giải quyết được vấn đề lớn mà vườn ươm địa phương gặp phải bấy lâu: phụ thuộc nguồn giống từ TP.HCM khiến giá cao và chất lượng không ổn định.
Nhờ anh Biên:
Giá giống hợp lý hơn
Giảm chi phí vận chuyển
Nguồn cây khỏe, nâng cao tỉ lệ sống
Chủ động cung cấp cho hàng loạt vườn ươm trong tỉnh
Từ một hộ nông dân, anh đã góp phần nâng cao chất lượng rừng trồng và thu nhập cho hàng trăm hộ khác.
Ứng dụng kiến thức mới – hướng tới phát triển bền vững
Ngoài sản xuất giống lâm nghiệp, anh Biên còn tìm hiểu thêm về công nghệ nhân giống nhiều loại cây khác, trong đó có các mô hình liên quan đến cây dừa và cây ăn trái. Một trong những nguồn tài liệu anh tham khảo là các hướng dẫn kỹ thuật trên những trang chuyên ngành như:
Tìm hiểu các sản phẩm – vật tư nông nghiệp ứng dụng trong kỹ thuật nhân giống:👉 https://vigen.vn/
Các quy trình liên quan đến kỹ thuật trồng và chăm sóc cây dừa sáp giúp người dân hiểu rõ hơn về nhu cầu của cây mô khi đưa ra môi trường thật:👉 https://vigen.vn/trang-tri-kieng-la-theo-phong-thuy/
Những kiến thức này giúp anh hoàn thiện hơn quy trình ươm giống, cũng như hướng tới việc phát triển phòng mô theo hướng đa dạng hóa sản phẩm trong tương lai.
Khát vọng đưa cây giống công nghệ cao lan rộng khắp Tây Nguyên
Hiện anh Biên đang tiếp tục mở rộng:
Tăng số lượng phòng nuôi cấy
Nghiên cứu thêm giống mới
Kết hợp chuyển giao kỹ thuật cho các hộ trồng rừng
Hướng đến mô hình doanh nghiệp cung cấp giống lâm nghiệp chất lượng cao quy mô toàn miền Trung – Tây Nguyên
Với ý chí bền bỉ và tinh thần đổi mới, anh Biên đã chứng minh rằng: nông dân hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ cao, và khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, cơ hội thành công sẽ mở ra rộng hơn rất nhiều.
Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật – Hướng đi tất yếu cho nông nghiệp công nghệ cao, bền vững
Trong bối cảnh nông nghiệp truyền thống đang đối mặt với nhiều thách thức như thoái hóa giống, sâu bệnh phức tạp, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Trong số đó, công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật (công nghệ invitro) được xem là một trong những giải pháp đột phá, mở ra hướng phát triển mới cho nền nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam.
Từ thành công nhân giống lan kim tuyến quý hiếm
Qua nhiều lần công tác tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa, chúng tôi thường xuyên được nghe các cán bộ kỹ thuật nhắc đến nuôi cấy mô tế bào thực vật như một kỹ thuật tiên tiến hàng đầu hiện nay. Tuy nhiên, chỉ khi trực tiếp bước vào phòng thí nghiệm, tận mắt chứng kiến những mầm xanh được chăm sóc trong môi trường vô trùng tuyệt đối, chúng tôi mới thực sự cảm nhận được giá trị to lớn của công nghệ này.
Chị Phạm Thị Lý – Trưởng Phòng Phân tích và Thí nghiệm của Viện, đã tận tình giới thiệu từng công đoạn trong quy trình nuôi cấy mô. Hàng trăm lọ thủy tinh xếp ngay ngắn trên giá, bên trong là những mẫu mô thực vật đang sinh trưởng mạnh mẽ. Chị Lý chia sẻ:“Nuôi cấy mô tế bào thực vật là quá trình tách rời một bộ phận của cây như đỉnh sinh trưởng, chồi non hay mô phân sinh, sau đó nuôi trong môi trường dinh dưỡng thích hợp và điều kiện vô trùng tuyệt đối. Từ một mẫu mô ban đầu, có thể tạo ra hàng nghìn cây con hoàn chỉnh, sạch bệnh và trẻ hóa hoàn toàn.”
Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp
Với phương pháp này, năm 2020, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa đã nhân giống thành công cây lan kim tuyến – một loài dược liệu quý hiếm có giá trị kinh tế và y học rất cao.
Bảo tồn và thương mại hóa dược liệu quý bằng công nghệ cao
Theo chị Lý, lan kim tuyến có nhiều công dụng quý như tăng cường sức khỏe, hỗ trợ điều trị viêm gan, viêm khí quản, suy nhược thần kinh, phòng chống loãng xương và tăng cường miễn dịch. Chính vì giá trị lớn và nguy cơ bị khai thác cạn kiệt, năm 2007 loài cây này đã được đưa vào Sách đỏ Việt Nam, thuộc nhóm IA – nghiêm cấm khai thác thương mại ngoài tự nhiên.
Trước đây, nhiều phương pháp nhân giống lan kim tuyến đã được thử nghiệm như gieo hạt, tách cây con, giâm cành… nhưng đều không mang lại hiệu quả cao, tỷ lệ sống thấp và khó kiểm soát chất lượng. Việc ứng dụng nuôi cấy mô tế bào thực vật đã giúp Viện chủ động lưu giữ nguồn gen, nhân giống với số lượng lớn, đồng thời tạo tiền đề cho việc sản xuất lan kim tuyến thương phẩm một cách bền vững.
“Sau năm 2025, chúng tôi phấn đấu đáp ứng đủ nhu cầu cây giống lan kim tuyến trong tỉnh, tiến tới mở rộng cung ứng cho các tỉnh khu vực Bắc Trung Bộ”, chị Lý cho biết.
Mở rộng quy mô nhân giống nhiều loại cây trồng giá trị
Không dừng lại ở lan kim tuyến, từ thành công ban đầu, Phòng Phân tích và Thí nghiệm tiếp tục được giao nhiệm vụ mở rộng quy mô nuôi cấy mô cho nhiều loại cây trồng khác nhau.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Đình Hải – Viện trưởng Viện Nông nghiệp Thanh Hóa, nuôi cấy mô tế bào thực vật là phương pháp vượt trội so với các hình thức nhân giống vô tính truyền thống như chiết, ghép, giâm cành. Công nghệ này cho phép:
Nhân giống nhanh với số lượng lớn
Giữ nguyên đặc tính di truyền của cây mẹ
Tạo cây giống đồng đều, sạch bệnh
Khắc phục tình trạng thoái hóa giống
Hiện nay, phòng đang quản lý và sản xuất hàng chục giống cây theo nhu cầu thị trường, bao gồm cây lâm nghiệp, cây dược liệu, hoa kiểng và cây nông nghiệp có giá trị kinh tế cao như keo lai, hoa đồng tiền, hoa cúc, hoa chuông, mía tím, mía đường…
Đặc biệt, giống keo lai nuôi cấy mô đã chứng minh được ưu thế vượt trội trong việc nâng cao năng suất và chất lượng gỗ rừng trồng, được nhiều doanh nghiệp lâm nghiệp trong tỉnh tin tưởng sử dụng.
Liên hệ thực tiễn: Từ phòng thí nghiệm đến giá trị kinh tế nông nghiệp
Không chỉ dừng lại ở cây dược liệu hay cây lâm nghiệp, công nghệ nuôi cấy mô ngày nay còn được ứng dụng mạnh mẽ trong nhân giống cây ăn trái, cây kiểng truyền thống, trong đó có mai vàng nuôi cấy mô – một hướng đi mới đang được nhiều nhà vườn và doanh nghiệp quan tâm. Việc áp dụng công nghệ này giúp cây mai giữ được dáng, thế, hoa đẹp, đồng đều và nâng cao giá trị kinh tế lâu dài. Tham khảo thêm tại:👉 https://vigen.vn/nhan-giong-in-vitro-mai-vang/
Song song đó, nhiều đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ sinh học trong nước đã và đang đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, phổ biến kiến thức về nuôi cấy mô, góp phần thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao phát triển bền vững, tạo nguồn giống chất lượng phục vụ sản xuất quy mô lớn. Thông tin chuyên sâu về công nghệ sinh học nông nghiệp có thể tìm hiểu tại:👉 https://vigen.vn/
Hướng đi bền vững cho nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu
Bên cạnh nghiên cứu giống cây trồng, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa còn ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất đông trùng hạ thảo, nấm ăn, nấm dược liệu, rau thủy canh và rau mầm. Từ năm 2019 đến nay, sản lượng đông trùng hạ thảo của viện đạt từ 5.000 – 20.000 hộp/năm, tăng trưởng trung bình 25% mỗi năm.
Trong thời gian tới, viện tiếp tục nghiên cứu các công thức môi trường nuôi cấy mới cho những loài cây có giá trị cao như ba kích, nhân sâm và các dòng keo lai mới, nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.
“Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật không chỉ giúp chủ động nguồn giống mà còn thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập thị trường quốc tế”, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hải nhấn mạnh.